عدالت و عقلانیت در فقه و حقوق

|   معرفی کتاب

 به قلم سید محمد اصغری      
در 360 صفحه به همت انتشارات اطلاعات منتشر شده است.
در مقدمه این کتاب می‌خوانید:
«فقه»، نوعی علم، آگاهی و فهمیدن است. فقه در لغت به معنای فهم دقیق مسائل نظری است. احکام فقهی با نظام حقوقی اسلامی، نظام دینی و اجتماعی است؛ چون مبنای اصلی آن کتاب و سنت معصومان (ع) است. همچنین اجتماعی است؛ چون یکی از اهداف عمده و اساسی نظام فقهی اسلام، تأمین سعادت اجتماع و ایجاد نظم در روابط زندگی جمعی و مشترک انسان‌ها است.
کتاب حاضر از پنج بخش تشکیل شده است. در بخش نخست به کلیات، تعاریف و پدیده‌»جهانی شدن» و آثار آن نسبت به دین و جهانی شدن، جهان‌شمولی اسلام و مسئله‌ خاتمیت پرداخته شده است.
در بخش دوم «فقه و عقل» به بحث گذاشته شده که طی آن به چیستی عقل در قرآن و روایات، در قلمروی فقه و اصول فقه، تاریخ تطور مفهوم عقل، تقسیمات عقل، قاعده‌ ملازمه، تاریخ قاعده، معنی عقل و حکم در قاعده‌ ملازمه‌، دیدگاه مخالفان قاعده و... اشاره شده است.
در بخش سوم مبحث «بناء عقل» مطرح شده که مباحثی چون نسبت عقل و بناء عقلا، اقسام و قلمروی آن، بناء عقلا و سیره‌های متشرعه و... را در بر می‌گیرد. در فصل چهارم، مبحث عقلانیت بررسی شده، که طی آن به مفاهیم عقلانیت، اقسام عقلانیت، اصول عقلانیت لیبرال، عقلانیت اسلامی، اصول عقلانیت اسلامی، فقه و عقلانیت، مصلحت و عقلانیت و... توجه شده است.
در فصل پنجم به مبحث مهم عدالت تحت عنوان‌های تطور مفهوم عدالت، عدالت در سنت هابزی، در سنت کانتی، عدالت در سوسیالیزم و عدالت در اندیشه‌ فلاسفه‌ قرن بیستم، عدالت از دیدگاه اندیشمندان اسلامی، عدالت اقتصادی، چیستی حق، عدالت به مثابه‌»قاعده‌ فقهی» و گرایش‌های مختلف در میان اندیشمندان اسلامی اختصاص داده شده است.