وقایع و تحولات

تحقق صلح نیازمند پیگیری و تلاش برای اجرای عدالت از سوی آحاد بشر در تمام حوزه های زندگی انسانی می باشد.

گفت و گو

زامورا اسرائیل را غده ای سرطانی در دنیای امروز می داند که حتی امریکا نیز توسط آنها به گروگان گرفته شده است.

مقاله

کشورهای جهان سوم نمی توانند با استفاده از روش کشورهای سرمایه داری به عدالت اجتماعی برسند، زیرا بانیان طرحها نتوانسته اند

IPC و برخوردهای ناعادلانه با شرکت های ایرانی

سومین نشست از سلسه نشست های علمی-تخصصی گفتمان عدالت با موضوع قرارداد های نفتی IPC و برخوردهای ناعادلانه با شرکت های ایرانی با حضور آقای کیاشمشکی کارشناس انرژی برگزار شد

سومین نشست از سلسه نشست های علمی-تخصصی گفتمان عدالت با موضوع قرارداد های نفتی IPC و برخوردهای ناعادلانه با شرکت های ایرانی با حضور آقای کیاشمشکی کارشناس انرژی برگزار شد

در این نشست مطالب زیر مطرح گردید

آنچه در رابطه با مدل جدید قراردادهای نفتی نگران کننده است، ابهام آمیز بودن آن است. نقد بر روی این مدل قراردادی به این معنا نیست که برخی نمی دانند یا از روی عمد منافع ملی را به خطر می اندازند بلکه اینجا بحث این است که این مدل که برای امضای قراردادهای جدید نفتی حداقل به اندازه دو دهه آینده ایران را متعهد می کند، باید به اندازه ای شفاف و دقیق باشد که هیچ گاه در روند اجرا به مشکل برنخورد و شرکت های خارجی که به دنبال سود شخصی وارد معامله با ایران می شوند، نتوانند از ناکارآمدی بخشی از این مدل قراردادی به نفع خودشان و به ضرر ایران سوء استفاده کنند.

با وجود توجه دولت به لزوم اجماع کارشناسان تنظیم کننده متن IPC و کارشناسان منتقد و با وجود تصویب مدل نهایی و به تایید رسیدن توسط کمیته تطبیق مصوبات دولت در مجلس, هنوز ابهاماتی در IPC وجود دارد که نیاز به شفاف سازی دارد.

کلیات این مدل قراردادی نشان می داد که برای یک بازه طولانی حداقل 20 ساله و قابل تمدید، شرکت های خارجی در پروژه های نفتی یا گازی حضور می یابند و از صفر تا صد این پروژه را از مطالعه و اکتشاف تا تولید در دست می گیرند.

اولین انتقاد این بود که ایران از بعد از انقلاب تاکنون شرکت های متعدد نفتی تربیت کرده که عملا تمامی کارهای اکتشاف و توسعه و پیمانکاری و تولید را انجام داده اند. چرا باید بعد از رسیدن به این نقطه، تمامی توانمندی های شرکت های ایرانی نادیده گرفته شود و صفر تا صد کار به شرکت های خارجی سپرده شود.

گفتند که تکنولوژی ما نسبت به تکنولوژی روز دنیا عقب است. و یکی از هدف های اصلی از امضای قراردادهای جدید نفتی با مدل IPC را انتقال دانش و فناوری عنوان کردند.  

منتقدان پرسیدند که چگونه می توان انتقال دانش داد وقتی قرار است صفر تا صد توسعه یک میدان به یک شرکت اکتشاف و تولید سپرده شود.

گفتند در قالب قرارداد با شرکت های E&P آنها را ملزم می کنیم که در قرارداد با شرکت های پیمانکار و خدمات فنی خارجی که به خدمت می گیرند، به گونه ای شرکت های خدمات نفتی را ملزم کنند که دانش و فناوری را به شرکت های ایرانی انتقال دهند.

به نظر می رسد این روش کارآمد نباشد چرا که هیچ نهاد بین المللی پذیرای ادعای ما نخواهد بود که چرا انتقال دانش بین دو شرکت صورت نگرفته است.از سوی دیگر این سوال مطرح است که هیچ جای کلیات مدل IPC از الزام آور بودن انتقال فناوری چیزی عنوان نشده است.

می گویند قرار است قراردادها با ضمیمه انتقال فناوری و تکنولوژی به امضا برسد.با این وجود مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران عنوان کرده که پایان مهرماه نخستین مناقصه نفتی بر اساس IPC کلید می خورد، هنوز هیچ ضمیمه انتقال تکنولوژی برای مدل IPC تهیه نشده است. و این هم منطقی نیست که بخواهیم فکر کنیم اول مناقصه برگزار می شود قراردادها به امضا می رسد و بعدا شرکت خارجی می آید و ضمیمه ای را متقبل می شود.

در IPC ریسکی متوجه سرمایه گذاری خارجی نیست. در واقع بیشتر روی چگونگی گرفتن پاداش ها صحبت شده و عنوان شده که هر چه تولید بیشتر، به ازای هر بشکه پاداشی به سرمایه گذار داده می شود. یک سوال مهم که مطرح است بحث تولید صیانتی است. صفر تا صد یک میدان را از مطالعه و اکتشاف تا تولید می خواهیم به یک شرکت خارجی بدهیم. یعنی خط پایه تولید مخزن توسط همین شرکت باید در زمان مطالعات مشخص شود و از طرفی منفعت اقتصادی همین شرکت تولید بیشتر است، چه اطمینانی می توانیم داشته باشیم که تولید صیانتی از مخازن ما صورت می گیرد و بعد از 20 سال با مخزنی مواجه نیستیم که به علت برداشت های بی رویه و غیرصیانتی، غیرقابل تولید شده باشد؟

از طرفی دیگر سازوکار شرایط فورس ماژور در این مدل قراردادی مشخص نیست. اگر ایران مجدداً مورد تحریم قرار گرفت شرکت های چون توتال و انی و استات اویل که قبلا هم ثابت کرده اند در صورت رسیدن به این نقطه، به راحتی ایران را ترک می کنند، چه اطمینانی وجود دارد که توسعه میدان زخمی شده بر زمین نماند؟

می گویند که در قرارداد دیده شده که بازگشت هزینه های سرمایه گذاری با تولید نفت است و اگر شرکت های خارجی پروژه را رها کنند، سرمایه شان از دست رفته است.

اما باید توجه داشت که در چنین شرایطی ممکن است شرکت های خارجی عنوان کنند خود ایران کاری کرده که مورد تحریم ها قرار گرفته و باید خسارت سرمایه گذاری انجام شده و خسارت عدم ماندن ما تا 20 سال را بدهد. آیا برای آن زمان فکری شده است؟

در کنار تمامی این موارد، ریسک و جریمه ای(در صورت آسسیب رساندن به مخزن) متوجه سرمایه گذار نیست،در واقع شرایطی ایده آل برای فعالیت شرکت های خارجی در مدل IPC دیده شده تا رغبت پیدا کنند و بیایند.

باید پرسید که این همه امتیاز و پاداش بدون ریسک و جریمه برای چیست؟

مسئولان وزارت نفت می گویند تمام این کارها برای این است که تولید نفت ایران یک میلیون بشکه در روز افزایش یابد.

ما در تحریم ها توانستیم با تکیه بر دانش فنی خودمان 4 میلیون بشکه در روز تولید کنیم، آیا یک میلیون بشکه افزایش تولید را نمی توانیم خودمان محقق کنیم؟

اگر مشکل سرمایه است مگر نمی توان شرکت های داخلی را با قراردادهای Bankable  راهی بانک هیا بین المللی کرد تا تأمین مالی کنند؟ مسئله اینجاست که به نظر می رسد مسئولان فعلی وزارت نفت امید و باوری به توان داخلی برای توسعه میادین نفتی و گازی ندارند و به هر نحو شده می خواهند پای توتال و شل و ... را به ایران دوباره باز کنند.

مدل IPC با جذابیت های یکطرفه برای شرکت های خارجی در آستانه اجرایی شدن است اما بر خلاف آنچه عنوان می شد که ما میادین مشترک پرریسک و دست نخورده ای داریم و باید هر چه زودتر قرارداد آنها را برای توسعه بنویسیم، به نظر می رسد اشتیاق شرکت های خارجی به کار در فضای کم ریسک، IPC را از اجرا در میادین مشترک اولویت دار ایران مثل فرزاد و فروزان، دارد به سمت میادین کم ریسکی چون آزادگان جنوبی و حتی میادین مستقل نفتی در خشکی می برد. در حالی که اصلا نیاز نیست برای تولید از این میادین این همه امتیاز به شرکت های خارجی بدهیم و منتظر آنها بمانیم.

 

 

فعاليت‌ها و دیدگاه‌ها

انجمن با برگزاری یک نشست تخصصی با موضوع«بررسی علل ناپایداری صلح در جهان امروز» در دانشکده علوم انسانی کار خود را آغاز کرد که این پنل با استقبال خوبی مواجه شد

نشست‌ها و کنفرانس‌ها

انجمن بین المللی دیدبان عدالت سومین نشست از سلسله نشست های علمی تخصصی گفتمان عدالت را با موضوع قراردادهای جدید نفتی و برخورد ناعادلانه با شرکت های ایرانی برگزار می کند

گزارش

ارتقاء جامع صلح دوست و فراگیر برای توسعه پایدار، فراهم کردن دسترسی به عدالت برای همه و برپاداشتن موسسات موثر، پاسخگو و فراگیر در همه سطوح آرمان شانزدهم از آرمان های توسعه پایدار می باشد.